Wybierz kategorię

Wyrok SN - wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę powinno być określone w kwocie brutto

W kodeksie pracy zawarte jest jedynie pojęcie wynagrodzenia za pracę, bez określenia, czy jest to kwota „brutto”, czy „netto”.

Dodano 25.03.2015 w Baza Wiedzy
Wyrok SN - wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę powinno być określone w kwocie brutto

W kodeksie pracy zawarte jest jedynie pojęcie wynagrodzenia za pracę, bez określenia, czy jest to kwota „brutto”, czy „netto”. Artykuł 29 kp § 1 pkt 3 stanowi, że jednym z nieodłącznych elementów umowy o pracę jest „wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia”. Art. 22 § 1 kp określa, że  wynagrodzenie za pracę jest  niezbędnym elementem stosunku pracy – pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Jedynie w art. 87 § 1 kp zawarte jest określenie, że „z wynagrodzenia za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych” - podlegają potrąceniu określone należności (takie jak np. zajęcia komornicze, zaliczki pieniężne, kary pieniężne).

Na tej podstawie można wnioskować, że należności publicznoprawne (podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia) odprowadzane od wynagrodzenia są jego elementem zawartym w definicji w art. 29 kp § 1 pkt 3.

Także przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają pojęcia wynagrodzenia netto ani brutto. Art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określa przychody ze stosunku pracy (np. wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona) a art. 31 ww. ustawy narzuca obowiązek obliczania i pobierania zaliczki na podatek dochodowy od przychodu pracownika.

Zaliczka na podatek dochodowy jest zatem elementem przychodu, w skład którego wchodzi wynagrodzenie, i mimo tego, że, nie jest wypłacana pracownikowi - stanowi element wynagrodzenia.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 4 pkt 9 określając definicję przychodu, wprost odwołuje się do zapisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przychód to przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych)
Ponieważ przepisy kp  nie regulują wprost jaka kwota powinna znajdować się w umowie o pracę, zazwyczaj funkcjonują dwa pojęcia:
1) Wynagrodzenie brutto - kwota wynagrodzenia od której pracodawca potrąca należności publicznoprawne
2) Wynagrodzenie netto - kwota wynagrodzenia, którą pracownik otrzymuje na konto lub gotówką

Stanowisko Sądu Najwyższego również nie było jednoznaczne, np.:
- uzasadnienie Sądu Najwyższego (7 sierpnia 2001 r. ; III ZP 13/01 OSNAP 2002/2/35): (…)Wynagrodzenie za pracę, jako niezbędny element stosunku pracy (art. 22 § 1 KP), jest pojęciem określonym przepisami prawa pracy. Z przepisów tych w sposób niewątpliwy wynika, że wynagrodzenie za pracę należy się pracownikowi, stanowiąc całość obejmującą także tę część, którą pracodawca może (ma obowiązek) potrącić (odliczyć). Nie można więc w ogóle konstruować takiej definicji wynagrodzenia za pracę, w której będzie się wyróżniać część wynagrodzenia za pracę należną pracownikowi (wynagrodzenie netto) i część, która pracownikowi nie przysługuje. Wynagrodzenie za pracę należy się pracownikowi w całości i takie wynagrodzenie wyznaczone jest przez treść stosunku pracy, a więc w takiej wysokości należy je zasądzać w sporze sądowym między stronami stosunku pracy. Pojęcie wynagrodzenia "brutto" w ogóle nie występuje w przepisach prawa pracy i ma raczej znaczenie potoczne. Prawo pracy posługuje się bowiem tylko pojęciem wynagrodzenia za pracę jako takiego. Potoczne znaczenie ma też pojęcie wynagrodzenia "netto", przez które należy rozumieć część wynagrodzenia za pracę wypłacaną pracownikowi, ale tylko wtedy, gdy pracodawca dokona stosownych odliczeń na podstawie innych przepisów prawa(....)”.

- orzecznictwo Sądu Najwyższego (7 lutego 2002; I PKN 237/00, OSNAPiUS 2002 /21/ 516) dopuszcza ujęcie wynagrodzenia w kwocie netto stwierdzając w uzasadnieniu, że „(...) Umowa o pracę mogła przewidywać, że pracownik będzie otrzymywać zagwarantowane w umowie wynagrodzenie netto(...)Pracownik miał otrzymywać wynagrodzenie netto (i otrzymał je), a podatek od wynagrodzeń stanowił obciążenie pracodawcy - gdyby powstała konieczność dopłacenia podatku, obciążałoby to wyłącznie pracodawcę. Tego rodzaju umowne rozwiązanie wzajemnych praw i obowiązków stron stosunku pracy nie było sprzeczne z regulacją zawartą art. 87 § 1 KP(...)”.

Dopiero Sąd Najwyższy w wyroku z 9 lipca 2014 r., I PK 250/13 kategorycznie skrytykował ustalanie wynagrodzenia w kwocie netto. Pojęcie „brutto”, lub „netto” to określenia potoczne, nie występujące w przepisach prawa pracy. SN uznał, że w umowie o pracę trzeba podać kwotę brutto pensji. Wynagrodzenie netto jest zawsze kwotą pochodną - różnicą wynagrodzenia brutto i odliczeń zaliczek na podatek dochodowy i składek ubezpieczeniowych. W tym rozumieniu kwota netto nie musi być kwotą rzeczywiście wypłacaną pracownikowi, bowiem po odliczeniach podatkowo-składkowych pracodawca może dokonać potrąceń określonych w art. 87 KP (np. z tytułu zajęć komorniczych).

SN podkreślił, że wynagrodzenie za pracę oznacza całość zapłaty za pracę i obejmuje także część, którą pracodawca odlicza jako składki na ubezpieczenia i zaliczki na podatek dochodowy. Pracodawca jest jedynie zobowiązany do przekazania kwot z tytułu zobowiązań pracownika odpowiednim urzędom (zaliczka na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia). To, że nie są one fizycznie wypłacane pracownikowi, lecz przekazywane odpowiednim organom jako zaliczki i składki jest wymaganym przez prawo sposobem realizacji obowiązku zapłaty pracownikowi części wynagrodzenia.

opracowała Monika Kwiatkowska – Deptuła
Kancelaria Podatkowa Skłodowscy

Źródła:
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. 1998 nr 21, poz. 94 z późn. zm.
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. 1991 nr 80, poz. 350 z późn. zm. (Dz. U. 2000 nr 14, poz. 176)
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. 1998 nr 137, poz. 887 z późn. zm. (Dz. U. 2009 nr 205, poz. 1585; Dz. U. 2009 nr 218, poz. 1690)
- http://ksiegowosc.infor.pl
- rp.pl z dn. 10 marca 2015

Prawo Pracy > Umowy o pracę

Obowiązek przeprowadzenia...

Dodano 31.08.2018 w Baza Wiedzy

Zgodnie z §4 ust 2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich...

Czytaj więcej
Prawo Pracy > Umowy o pracę

Rozliczanie pracy...

Od stycznia 2018 r. zaczęły obowiązywać nowe zasady korzystania z kosztów...

Dodano 09.02.2018 w Baza Wiedzy

Za „twórcę"  można uznać osoby wykonujące ściśle określone rodzaje działalności - tak wynika z nowego brzmienia art. 22 ust. 9b ustawy o...

Czytaj więcej
Prawo Pracy > Umowy o pracę

Zmiany w zasadach...

1 czerwca 2017 roku weszła w życie  nowelizacja ustawy o...

Dodano 13.09.2017 w Baza Wiedzy

Nowe przepisy zostały wprowadzone w celu  poprawy  warunków zatrudnienia pracowników tymczasowych oraz  podniesienie...

Czytaj więcej
Prawo Pracy > Umowy o pracę

Praca obywateli Ukrainy...

Ruch bezwizowy pomiędzy państwami obszaru Schengen a Ukrainą został wprowadzony 11...

Dodano 03.07.2017 w Baza Wiedzy

W celu podjęcia pracy w Polsce nadal wymagane jest posiadanie zezwolenia na pracę, chyba że dany cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku jego uzyskania na...

Czytaj więcej