Kto rozlicza VAT w sytuacji, gdy polskiemu podmiotowi usługi świadczy zagraniczny kontrahent? – pyta pan Jan z Krakowa i trzeba mu przyznać, że sformułował celne pytanie. Od początku kwietnia obowiązują bowiem przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, które regulują właśnie tę kwestię.

 

Ustawodawca zdawał sobie sprawę, że określenie podatnika przy czynnościach wykonywanych przez podmioty nieposiadające siedziby, miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium naszego kraju na podstawie dotychczasowych regulacji nie było łatwe. Dlatego w przepisach Ustawy z 18 marca 2011 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy Prawo o miarach zawarł regulacje jednoznacznie rozstrzygające tę kwestię.

 

Nowe brzmienie przepisów

Ustawodawca znowelizował art. 17 ust. 2, który stanowi sedno omawianej kwestii. Obecnie przepis ten mówi, że w przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4, 5, 7 i 8, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.

 

Po ust. 3 dodano ust. 3a:

„Przepisu ust. 1 pkt 4 nie stosuje się do świadczenia przez podmiot zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4 usług, do których ma zastosowanie art. 28e”.

 

Znowelizowany został także art. 29 ustawy o VAT. Ust. 1 tego artykułu stanowi obecnie, że podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2–21, art. 30–32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

 

Nowe brzmienie zyskały również ust. 17 i 18:

„17. Podstawą opodatkowania w imporcie usług jest kwota, którą usługobiorca jest obowiązany zapłacić, z wyjątkiem przypadku gdy wartość usługi została wliczona do podstawy opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów zgodnie z art. 31 ust. 2 pkt 2 lub wartość usługi – na podstawie odrębnych przepisów – zwiększa wartość celną importowanego towaru.

18. W przypadku dostaw towarów, dla których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 podatnikiem jest nabywca tych towarów, podstawą opodatkowania jest kwota, którą nabywca jest obowiązany zapłacić, z wyjątkiem przypadku gdy podatek od towarów, które są na terytorium kraju instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, został w całości z tytułu ich importu pobrany od podatnika dokonującego nabycia tych towarów. W przypadku gdy kwota podatku z tytułu importu towarów jest niższa od kwoty podatku, jaka byłaby należna z tytułu dostawy tych towarów na terytorium kraju, podatnik dokonujący ich nabycia jest obowiązany do rozliczenia tej różnicy”.

 

Do ustawy o VAT dodano także ust. 18a w brzmieniu:

„W przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, dla których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 podatnikiem jest ich nabywca lub usługobiorca, podstawą opodatkowania jest kwota, którą nabywca lub usługobiorca jest obowiązany zapłacić”.

 

Na podstawie tych przepisów można stwierdzić, że gdy świadczącym usługi lub dokonującym dostawy towarów na terytorium kraju jest podmiot nieposiadający siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju, to podatnikiem z tytułu tych czynności jest zawsze usługobiorca lub nabywca towarów. Taką wykładnię przepisów podaje resort finansów w publikacji „Najważniejsze zmiany w VAT od 1 kwietnia 2011 roku”. Jednocześnie resort zaznacza, że wyjątkiem od tej zasady są usługi związane z nieruchomościami, które świadczy podmiot zarejestrowany w Polsce dla celów VAT.

 

Dotychczasowe przepisy wskazywały, że podatnikiem był usługobiorca lub nabywca towarów – z wyjątkiem sytuacji, gdy usługodawca lub dokonujący dostawy towarów rozliczył należny podatek. Nowe brzmienie przepisów art. 29 stanowi konsekwencję zmiany art. 17 ust. 2. Pozwala łatwo określić podstawę opodatkowania.

 

Stan na dzień: 20 kwietnia 2011 roku

Podstawa prawna: Ustawa z 18 marca 2011 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy Prawo o miarach, broszura Ministerstwa Finansów „Najważniejsze zmiany w VAT od 1 kwietnia 2011 roku”