Zgodnie z art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów. Ich wysokość określona jest z góry i zależy od tego, czy podatnik jest zatrudniony przez jednego czy kilku pracodawców oraz czy zakład pracy znajduje się w miejscu zamieszkania pracownika czy poza nim. Dodatkowym czynnikiem różnicującym wysokość kosztów uzyskania przychodów jest także korzystanie przez pracownika z praw autorskich. W niektórych sytuacjach można stosować bowiem podwyższone koszty uzyskania przychodów. Zobaczmy, kogo one dotyczą.

 

Kilku pracodawców

Koszty uzyskania przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej z tytułu zatrudnienia w jednym zakładzie pracy położonym w tej samej miejscowości co miejsce zamieszkania pracownika wynoszą 111,25 zł miesięcznie, maksymalnie 1335 zł w ciągu roku podatkowego.

 

Przy zatrudnieniu w kilku zakładach pracy znajdujących się w tej samej miejscowości co miejsce pobytu stałego lub czasowego podatnika koszty te wynoszą natomiast 111,25 zł miesięcznie od jednej umowy, ale do 2002,05 zł w roku podatkowym. Jeżeli pracownik zatrudniony jest na podstawie kilku umów o pracę, to koszty uzyskania przychodów mogą być stosowane do każdej z tych umów, jednak w zeznaniu podatkowym można uwzględnić koszty w wysokości ograniczonej do wskazanych kwot: 2002,05 zł od więcej niż jednej umowy o pracę zawartej z pracodawcą znajdującym się w tej samej miejscowości co miejsce zamieszkania podatnika lub 2502,56 zł, gdy więcej niż jedno miejsce pracy znajduje się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania podatnika.

 

Miejsce zakładu pracy to bowiem kolejny aspekt, który wpływa na wysokość tych kosztów w przypadku umów o pracę. Jeśli znajduje się ono poza miejscowością stałego lub czasowego miejsca zamieszkania podatnika, w PIT uwzględni on 139,06 zł miesięcznie, a maksymalnie 1668,72 zł rocznie kosztów uzyskania przychodu. Natomiast gdy więcej niż jedno miejsce pracy znajduje się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania podatnika, wówczas jego koszty uzyskania przychodu stanowią 139,06 zł miesięcznie od jednej umowy, ale nie więcej niż 2502,56 zł rocznie.

 

Jeśli koszty te są niższe od wydatków, które podatnik w rzeczywistości ponosi na dojazd do pracy środkami komunikacji miejskiej, transportu autobusowego, kolejowego lub promowego, możliwe jest uwzględnienie faktycznej wysokości wydatków w rocznym rozliczeniu podatkowym. Niezbędne jest jednak posiadanie imiennych biletów okresowych.

 

Rzeczywistych wydatków nie można jednak uwzględnić, gdy pracodawca zwraca podatnikowi koszty dojazdu do pracy i nie zostały one zaliczone do przychodów podlegających opodatkowaniu.

 

Koszty pracy twórczej

Art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami koszty uzyskania przychodów określa się w wysokości 50 proc. uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

 

Możliwość obniżenia przychodu o 50-procentowe koszty uzyskania z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i praw pokrewnych dotyczy zarówno pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych. Z treści umowy o pracę powinno jednak jasno wynikać, że pracownikowi przysługuje prawo autorskie.

 

Pracodawca zatrudniający na podstawie umowy o pracę osobę, której przysługują prawa autorskie, przy ustalaniu z tego tytułu kosztów uzyskania przychodów od jej wynagrodzenia powinien określić, jaką część obowiązków wynikających ze stosunku pracy stanowi praca twórcza. 50-procentowe koszty uzyskania przychodu stosuje się bowiem do tej części wynagrodzenia, które dotyczy pracy twórczej. Takie rozumienie przepisów potwierdza m.in. interpretacja indywidualna z 22 lipca 2008 roku wydana przez dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (sygn. akt nr IPPB2/415-688/08-2/AS).

 

W innych przypadkach niż korzystanie z praw autorskich od umów cywilnoprawnych nie oblicza się podwyższonych kosztów uzyskania przychodów. Należy to powiedzieć wyraźnie, gdyż często słyszy się opinię, że do umowy o dzieło zawsze mają zastosowanie 50-proc. koszty. Nie jest to prawda, dla takich umów właściwe są koszty ryczałtowe.

 

Koszty ryczałtowe, czyli 20-procentowe koszty uzyskania przychodów, mają zastosowanie do przychodów z tytułu:

Oblicza się je od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne.

 

Stan na dzień: 16 maja 2011 roku

Podstawa prawna: Ustawa z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych