Zeznanie roczne można sporządzić samodzielnie, ale podatek można rozliczyć także za pośrednictwem płatnika. To duże ułatwienie dla osób, które nie czują się pewnie w sferze rozliczeń podatkowych. Taką możliwość mają podatnicy, którzy w roku podatkowym uzyskiwali przychody tylko z jednego źródła.
PIT-12
Aby pracodawca wypełnił za pracownika PIT-40 za dany rok podatkowy, ten powinien przed 10 stycznia następnego roku złożyć na formularzu PIT-12 oświadczenie dla celów dokonania rozliczenia rocznego podatku dochodowego od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym. Podatnik deklaruje w nim, że przez cały rok podatkowy uzyskiwał dochody u jednego pracodawcy i nie będzie korzystał z preferencyjnego rozliczenia swoich dochodów oraz z ulg podatkowych.
Oświadczenie to traktuje się na równi z zeznaniem, że podatnik:
- poza dochodami uzyskanymi od płatnika nie uzyskał innych dochodów, z wyjątkiem dochodów określonych w art. 30–30c oraz art. 30e,
- nie korzysta z odliczeń, z zastrzeżeniem ust. 1a pkt 2–4 (składki ZUS, zwrot nienależnie pobranych świadczeń),
- nie korzysta z możliwości opodatkowania dochodów na zasadach określonych w art. 6 ust. 2 lub 4 (rozliczenie wspólnie z małżonkiem, osoba samotnie wychowująca dziecko),
- nie ma obowiązku doliczenia kwot uprzednio odliczonych, z zastrzeżeniem ust. 1a pkt 5 (zwrot składki na ubezpieczenie zdrowotne , zwróconej przez tego płatnika).
Kiedy pracodawca rozliczy PIT?
Samo oświadczenie PIT-12 nie wystarczy. PIT-40 za podatnika może złożyć płatnik tylko w określonych sytuacjach.
Z rozliczenia za pośrednictwem płatnika mogą skorzystać osoby, które:
- uzyskały dochody z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy, w spółdzielniach pracy z wypłat z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej,
- były członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych,
- pobierały emerytury i renty z zagranicy za pośrednictwem płatnika,
- pobierały stypendia wypłacane przez jednostki organizacyjne uczelni, placówki naukowe, zakłady pracy oraz inne jednostki organizacyjne,
- były tymczasowo aresztowane oraz skazane i pobierały wynagrodzenie za pracę wypłacane przez areszty śledcze oraz zakłady karne,
- pobierały świadczenia integracyjne i motywacyjne premie integracyjne.
Kolejnym warunkiem skorzystania z możliwości rozliczenia się z fiskusem za pośrednictwem płatnika jest osiąganie dochodów tylko z jednego źródła. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłącza jednak spod tego ograniczenia pewne dochody. Są to dochody wymienione w art. 30–30c i 30e ustawy – ze sprzedaży nieruchomości, inne opodatkowane stawką zryczałtowaną, rozliczane w PIT-38.
Ministerstwo Finansów przypomina podatnikom, że osoba, która dokonała rocznego obliczenia podatku za pośrednictwem płatnika, a jednocześnie osiągnęła przychody z odpłatnego zbycia nieruchomości, z praw majątkowych, z kapitałów pieniężnych, z działalności gospodarczej opodatkowanej jednolitą stawką 19 proc. lub przychody opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, jest zobowiązana złożyć odrębne zeznania przeznaczone do rozliczenia tych przychodów.
Obowiązki płatnika
Płatnik, który otrzymał PIT-12, jest obowiązany sporządzić roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym. W tym celu wypełnia PIT-40 i przekazuje go podatnikowi i urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania podatnika do końca lutego następującego po roku, którego dotyczy rozliczenie.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że przy dokonywaniu rocznego obliczenia podatku płatnik:
- uwzględnia koszty, o których mowa w art. 22 ust. 11 (dojazdy pracownika, w faktycznie poniesionej wysokości);
- odlicza od dochodu pobrane w ciągu roku składki na ubezpieczenia społeczne;
- na wniosek podatnika odlicza od dochodu: zwrócone płatnikowi świadczenia, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 5 – zwiększające uprzednio dochód podlegający opodatkowaniu (jeżeli nie zostały one potrącone od dochodu przy poborze zaliczek);
- odlicza od podatku kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobranej w roku podatkowym ze środków podatnika;
- dolicza do podatku otrzymany za jego pośrednictwem zwrot uprzednio zapłaconej i odliczonej składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Tak sporządzone zeznanie wykazuje podatek dochodowy należny od podatnika za dany rok. Ustawodawca zastrzega jednak, że naczelnik urzędu skarbowego może wydać decyzję określającą inną wysokość zobowiązania w podatku dochodowym.
Dopłata/nadpłata podatku
Jeśli z rozliczenia PIT-40 wyjdzie dopłata podatku, wówczas płatnik ma obowiązek pobrać różnicę między podatkiem wynikającym z rocznego obliczenia a sumą zaliczek pobranych za miesiące od stycznia do grudnia z dochodu podatnika za marzec roku następnego i wpłacić na rachunek urzędu skarbowego właściwego dla płatnika, łącznie z zaliczkami za te miesiące. Na wniosek podatnika może ją pobrać z dochodu za kwiecień.
W sytuacji, gdy z obliczenia rocznego wynika nadpłata podatku, płatnik zalicza ją na poczet zaliczki należnej za marzec. Jeżeli po pobraniu tej zaliczki nadal pozostaje nadpłata, płatnik zwraca ją podatnikowi w gotówce i potrąca z kwot pobranych zaliczek przekazywanych urzędom skarbowym.
Ulgi/odliczenia
W obowiązkach płatnika zaznaczone jest, że sporządzając za podatnika PIT-40, płatnik uwzględnia koszty uzyskania przychodów. Podatnik decydujący się na tę formę rozliczenia podatku – za pośrednictwem płatnika, powinien dokładnie zapoznać się właśnie z tą częścią artykułu. Wynika z niej bowiem, że przy składaniu PIT-40 nie ma możliwości rozliczenia się wspólnie z małżonkiem, jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Płatnik nie uwzględni też innych ulg, które przysługiwałyby podatnikowi, gdyby rozliczał się samodzielnie, np. na internet. Ponadto w PIT-40 nie ma miejsca na przekazanie 1 proc. podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego.
PIT-40 a samodzielne rozliczenie
Resort finansów nie pozbawia podatnika możliwości samodzielnego rozliczenia podatku, nawet jeśli płatnik sporządził PIT-40 (lub organ rentowy PIT-40A). Podatnik nadal ma prawo do złożenia zeznania (PIT-37 albo PIT-36) według ogólnie obowiązujących zasad – informuje Ministerstwo Finansów.
Może on bowiem zdecydować się skorzystać z ulg podatkowych, rozliczyć dochody wspólnie z małżonkiem lub przekazać 1 proc. podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Wówczas powinien złożyć deklarację podatkową do 30 kwietnia roku podatkowego. Zastąpi ona rozliczenie sporządzone przez płatnika na druku PIT-40.
Stan na dzień: 22 lutego 2011 roku
Podstawa prawna: Ustawa z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, publikacja „MF przypomina: pracodawca może rozliczyć dochody roczne pracownika”