Odwrócona hipoteka to rodzaj kredytu hipotecznego, którego wysokość stanowi rynkowa wartość nieruchomości oszacowana przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Może to być ciekawe rozwiązanie dla osób, które mają niską emeryturę, ale są właścicielami domu czy mieszkania wolnego od obciążeń. Odwrócona hipoteka pozwoli na uwolnienie zamrożonego w nieruchomości kapitału.

 

Kredytobiorcy wypłacane są określone kwoty z tytułu zawartej umowy, których zabezpieczeniem jest nieruchomość. Nie musi on zwracać udzielonego mu kredytu, bo kredytodawca po śmierci klienta jest uprawniony do zaspokojenia swojego roszczenia z nieruchomości. Sprzedaje ją i odzyskuje kwotę kredytu wraz z odsetkami, a ewentualną nadwyżkę zwraca spadkobiercom kredytobiorcy.

 

Odwróconej hipoteki nie należy mylić z umową o dożywocie, w przypadku której instytucja zobowiązuje się do zapewnienia klientowi dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie przez własności nieruchomości. Osoba decydująca się na hipotekę odwróconą pozostaje właścicielem zastawionej nieruchomości.

Odwrócona hipoteka jest popularna wśród emerytów w Stanach Zjednoczonych, części państw Unii Europejskiej oraz Australii. W Polsce natomiast trwają prace nad projektem ustawy odnoszącej się do takiego sposobu zwiększania dochodów w wieku emerytalnym. Chodzi o umożliwienie czerpania korzyści finansowych przez wykorzystanie mieszkania lub domu jako dodatkowego źródła dochodu bez szkody dla emeryta. Obecnie bowiem na rynku europejskim działają firmy oferujące taką usługę, ale nie podlegają one nadzorowi państwowych oragnów. Niski dodatek do emerytury wiąże się z natychmiastową koniecznością przeniesienia na firmę własności mieszkania (wartego kilkaset tysięcy złotych).

 

Ustawa ma zapobiec tego typu praktyce i zabezpieczyć interesy emerytów. Kredytobiorca ma mieć zapewnioną rzetelną i wiarygodną wycenę nieruchomości. Kredyt jednak ma stanowić około 50 proc. wartości lokalu. Polskie prawo dąży do tego, aby odwróconą hipotekę oferowały tylko instytucje ustawowo uprawnione do udzielania kredytów, objęte kontrolą Komisji Nadzoru Finansowego. Do skorzystania z tego instrumentu nie będzie konieczne ustalenie zdolności kredytowej, o ile kredytodawca nie uzna tego za potrzebne.

 

Projekt ustawy zakłada, że o hipotekę odwróconą będzie mogła się ubiegać osoba po 60 roku życia z prawem własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Osoba, której zostanie przyznana hipoteka odwrócona, będzie mogła mieszkać w obciążonym nią lokalu dożywotnio. Emeryt będzie miał prawo do odstąpienia od kredytu przez 10 dni od zawarcia umowy bez podania przyczyny, jak i jej wypowiedzenia z zachowaniem trzymiesięcznego terminu. Umowa będzie zobowiązywała do utrzymywania lokalu w stanie niepogorszonym, regulowania podatków i wszelkich opłat w terminie, ubezpieczenia nieruchomości od zdarzeń losowych.

 

Wypłata kredytu będzie ustalana w umowie. Możliwe będzie wypłacanie rat przez czas określony w umowie lub uzyskanie całej kwoty jednorazowo. Cel wykorzystania środków z kredytu będzie dowolny. Po śmierci kredytobiorcy kwota kredytu jest zwracana instytucji kredytującej w ten sposób, że sprzedaje ona nieruchomość. Nie będzie mogła jednak tego zrobić wcześniej niż 6 miesięcy od dnia podziału spadku i nie później niż 12 miesięcy od dnia śmierci kredytobiorcy. Dzięki temu spadkobiercy będą mieli szansę spłacić hipotekę odwróconą, jeśli zdecydują się zachować prawo do nieruchomości. Instytucja kredytująca nie będzie miała możliwości zaspokajania swoich roszczeń z innych składników majątku kredytobiorcy.