Ubezpieczenie emerytalne to „ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy z powodu starości”. Opłacając składkę na nie, zapewniamy sobie emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego. Dla kobiet jest to 60 lat, a dla mężczyzn – 65 lat. Emerytura z ZUS jest wyliczana przez podzielenie sumy składek przez liczbę miesięcy, które od momentu przejścia na emeryturę zostały do końca życia ubezpieczonego (statystycznie). W przypadku osób pracujących przed styczniem 1999 roku uwzględnia się jeszcze kapitał początkowy.

 

Składka potrącana jest z pensji i naliczana jest od podstawy nieprzekraczającej w ciągu roku trzydziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia. Jeśli w danym roku kalendarzowym podstawa osiągnie trzydziestokrotność przeciętnego wynagrodzenia, przez kolejne miesiące tego roku nie pobiera się składki. Należności odprowadza za nas z reguły pracodawca. Na stronie internetowej ZUS-u lub Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej jest wyszczególnione, które osoby podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu.

 

Po ustaniu obowiązkowych ubezpieczeń można je na wniosek zainteresowanego kontynuować. Wniosek składa się do ZUS-u na druku zgłoszenia ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia (rozpoczyna się od cyfr 19 00). Nie ma ustawowo wyznaczonego czasu, w którym należy taki wniosek złożyć. Dobrowolne ubezpieczenie będzie obowiązywało od dnia wskazanego we wniosku (najwcześniej od dnia, w którym wniosek został zgłoszony). W takim przypadku obowiązuje dolny pułap podstawy, od której obliczane są składki. Jest to kwota obowiązującego minimalnego wynagrodzenia. Składkę opłaca się samodzielnie, a stosowne dokumenty osobiście dostarcza do ZUS-u.

 

Na ubezpieczenie emerytalne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odprowadzane jest 19,52 proc. podstawy wymiaru składki. Każdy ubezpieczony ma indywidualne konto w ZUS-ie, na którym notowana jest wartość zgromadzonego kapitału. Nie podlega on prawom dziedziczenia, w przypadku śmierci ubezpieczonego środki zostają w ZUS-ie. Pieniądze przekazywane do ZUS-u będą postawą emerytury, ale podlegają one jedynie waloryzacji.

 

Pomnażaniem kapitału natomiast zajmują się OFE. Na otwarty fundusz emerytalny ZUS przekazuje 1/3 składki – 7,3 proc. Otwarty fundusz emerytalny to tak zwany II filar. Przystąpienie do OFE obowiązuje osoby urodzone po 31 grudnia 1968 roku, które podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu. Fundusz należy wybrać w ciągu miesiąca od rozpoczęcia pierwszej pracy. Inaczej zostanie on przydzielony w losowaniu organizowanym przez ZUS. Można przystąpić tylko do jednego funduszu emerytalnego, ale raz wybrany OFE można zmienić na inny.

 

Pieniądze ze składek przekazywanych do funduszu emerytalnego są inwestowane przez powszechne towarzystwa emerytalne. Dlatego przemyślany wybór OFE jest tak ważny, w prasie i Internecie pojawiają się rankingi otwartych funduszy emerytalnych. Kapitał zgromadzony w OFE zapewni drugą część świadczenia emerytalnego. OFE i PTE są nadzorowane przez państwo. Fundusz, w przeciwieństwie od towarzystwa emerytalnego, nie może ogłosić bankructwa.

 

Kiedy przystępujemy do OFE, otwieramy rachunek, na którym odnotowana jest ilość jednostek rozrachunkowych. Ich wartość jest ustalana na podstawie wartości aktywów funduszu każdego dnia roboczego. Fundusz pobiera od swoich członków pewne opłaty: dystrybucyjną, za zarządzanie, za wypłaty transferowe, za operowanie aktywami i za ich przechowywanie. Wypłata zgromadzonego kapitału nastąpi po osiągnięciu wieku emerytalnego przez członka funduszu. W przypadku jego śmierci – środki zostaną podzielone między spadkobierców.

 

Powyższe filary są obowiązkowe. Dobrowolne natomiast jest przystąpienie do III filaru – Indywidualnego Konta Emerytalnego, ale jest to związane z samodzielnym inwestowaniem pieniędzy. IKE są zwolnione z podatku Belki, ale w związku z tym istnieje limit wpłat w każdym roku kalendarzowym. Jest to 150 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. W ramach IKE są do wyboru cztery formy lokowania środków: - rachunek lub lokata bankowa, - rachunek papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu, - polisa na życie z funduszem kapitałowym, - fundusz inwestycyjny. Wszystkie te formy wymagają systematycznego opłacania składek, a zgromadzone środki podlegają dziedziczeniu (ale nie opodatkowaniu spadkowemu).

 

Stan na dzień: 21 kwietnia 2010 roku