Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe WiedzaiFinanse Prawo, podatki i finanse dla Ciebie

»Sklodowscy » Reklama » O portalu »Źródła

Baza wiedzy

Strona główna > Baza wiedzy > Finanse > Ubezpieczenia > Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Za osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę składkę na ubezpieczenia m.in. emerytalne i rentowe do ZUS obowiązkowo co miesiąc odprowadza pracodawca. Ustawa z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych wymienia także inne grupy osób, które podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Niektóre osoby mogą same dobrowolnie opłacać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Kto może się ubezpieczyć?

Katalog osób fizycznych obowiązkowo podlegających ubezpieczeniom społecznym zawiera art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Następny artykuł tego aktu prawnego stanowi natomiast, że prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym przysługuje:

małżonkom pracowników skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innych misjach specjalnych za granicą, a także w instytucjach, ośrodkach informacji i kultury za granicą,
osobom, które z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
obywatelom polskim wykonującym pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatelom polskim wykonującym pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa, studentom oraz uczestnikom studiów doktoranckich, jeżeli nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu,
alumnom seminariów duchownych, nowicjuszom, postulantom i juniorystom do ukończenia 25 roku życia,
wnioskodawcom odbywającym na podstawie nieodpłatnych umów cywilnoprawnych staż adaptacyjny – obywatelom państwa członkowskiego Unii Europejskiej w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności regulowanej,
posłom do Parlamentu Europejskiego.

Należy zwrócić uwagę, że mowa tu o ubezpieczeniach emerytalnym i rentowym. Osobom tym nie przysługuje dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe. Równie istotne jest, że od dnia powstania tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń osoba ubezpieczona nie ma prawa kontynuować ubezpieczeń dobrowolnych.

Ponadto dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na zasadzie kontynuacji mogą podlegać osoby objęte wcześniej obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu wykonywania pracy za granicą w podmiotach zagranicznych lub z tytułu wykonywania pracy w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa. Kontynuacja jest możliwa, jeśli osobie tej nie przysługują inne tytuły do ubezpieczeń społecznych.

Wniosek

Aby podlegać dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, należy złożyć do ZUS osobiście lub za pośrednictwem poczty wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami na formularzu ZUS ZUA „Zgłoszenie do ubezpieczeń/zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej” w dowolnym terminie. Wówczas wnioskodawca zostaje objęty ubezpieczeniem od daty wskazanej we wniosku, ale nie wcześniej niż od dnia, w którym złożył wniosek. Zgłoszenie do dobrowolnych ubezpieczeń oznacza, że osoba staje się jednocześnie płatnikiem składek i ubezpieczonym.

W broszurze informacyjnej ZUS dostępnej na www.zus.pl znajdują się wskazówki co do wypełnienia wniosku wraz z kodami tytułu ubezpieczenia.

Wysokość składek

Podstawą wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest zadeklarowana kwota, które nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia. Jednocześnie roczna podstawa wymiaru składek nie może przekraczać 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. Przekroczenie tego limitu powoduje, że składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie powinny być odprowadzane do końca roku, a w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA należy wykazać zerową podstawę wymiaru składek oraz zerową kwotę składek.

Podstawa ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu, jeśli ubezpieczenia trwają tylko część miesiąca. Kwotę podstawy należy podzielić przez liczbę dni tego miesiąca, a następnie pomnożyć przez liczbę dni, w których osoba podlega ubezpieczeniu. Wyniku dzielenia nie należy zaokrąglać! Zaokrągleniu do pełnych groszy z uwzględnieniem trzeciego miejsca po przecinku podlega dopiero wynik mnożenia. Tak obliczoną podstawę wymiaru składek ponownie zaokrągla się do pełnych groszy:

w górę – końcówka jest równa lub wyższa od 0,50 gr,
w dół – końcówka jest niższa od 0,50 gr.

Terminy płatności

Składki należy wpłacać do 10 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni na rachunek bankowy ZUS.

Termin ten ulega zmianie, jeśli osoba dobrowolnie podlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przystąpiła również do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Wówczas jest zobowiązana do opłacania składek na wszystkie ubezpieczenia do 15 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni.

W obu przypadkach datą uiszczenia składki jest dzień wpłacenia należności w banku lub placówce pocztowej, lub też dzień obciążenia rachunku bankowego płatnika (najpóźniej w obowiązującym płatnika terminie płatności).

Dokumenty

Osoba opłacająca składki na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe tylko za siebie składa deklarację rozliczeniową ZUS DRA do 10 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Termin przesuwa się, jeśli składki opłacane są dodatkowo za ubezpieczenie zdrowotne – wówczas deklarację należy złożyć do 15 dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. W tym przypadku ubezpieczony składa ponadto deklarację na formularzu ZUS ZZA.

Uwaga! ZUS przypomina, że deklaracje należy składać za każdy miesiąc kalendarzowy, nawet jeśli w stosunku do poprzedniego miesiąca nie zaszły żadne zmiany.

Ustanie ubezpieczenia

Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe ustaje z trzech powodów. Po pierwsze wówczas, gdy ubezpieczony zaczyna podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu. Po drugie w sytuacji, gdy złoży wniosek o wyłączenie z tych ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA. W końcu wtedy, gdy składki na te ubezpieczenia zostały opłacone po terminie lub w niepełnej wysokości.

Ostatnia sytuacja jest odwracalna, można bowiem wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu opłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Aby ponownie zostać objętym dobrowolnym ubezpieczeniem, niezbędne jest uiszczenie należności wraz z odsetkami za zwłokę po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku.

Artykuł powstał na podstawie matreiałów informacyjnych ZUS (www.zus.pl). Szczegółowe informacje znajdą Państwo na stronie www.zus.pl.

Stan na dzień: 10 marca 2010 rok

Podstawa prawna: Ustawa z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

Joanna Piętowska