Cofnięcie darowizny WiedzaiFinanse Prawo, podatki i finanse dla Ciebie

»Sklodowscy » Reklama » O portalu »Źródła

Baza wiedzy

Strona główna > Baza wiedzy > Prawo > Prawo cywilne > Cofnięcie darowizny

Cofnięcie darowizny

Ustawodawca przewidział możliwość cofnięcia darowizny. Darczyńca może z niej skorzystać tylko w wyjątkowych okolicznościach, z zachowaniem pewnych zasad.

Kiedy można odwołać darowiznę?

Sytuacją, która uprawnia do tego kroku, jest rażąca niewdzięczność obdarowanego. Jest to takie zachowanie, które narusza normy moralno-obyczajowe powszechnie panujące w społeczeństwie. Odnosi się zarówno do działania, jak i zaniechania jakichś czynności, których w świetle powszechnych norm społecznych, moralnych czy obyczajowych obdarowany powinien dopełnić. Przykładem może być niepodjęcie opieki nad chorym rodzicem-darczyńcą czy jakiekolwiek inne naruszenie rodzinnych obowiązków, zarówno wobec darczyńcy, jak i jego bliskich.

Za rażącą niewdzięczność należy także uznać dopuszczenie się wobec darczyńcy przestępstwa lub niepowstrzymanie innych przed działaniem na szkodę darczyńcy.

Istotne jest, że zachowanie to musi być świadomie skierowane przeciwko darczyńcy. W opisanej powyżej sytuacji odwołaniu podlega zarówno wykonana, jak i niewykonana darowizna.

Darowiznę można cofnąć także, jeśli sytuacja materialna darczyńcy się dramatycznie pogorszy. Jednak w tej sytuacji warunkiem odwołania darowizny jest niewydanie obdarowanemu jej przedmiotu. Inaczej mówiąc, darczyńca może cofnąć darowiznę przed jej wykonaniem. Jednak tylko, jeśli po zawarciu umowy darowizny stan majątkowy darczyńcy zmienił się na tyle, że wykonanie darowizny powodowałoby uszczerbek dla utrzymania darczyńcy odpowiedni do jego potrzeb lub uszczerbek dla ciążących na nim obowiązków alimentacyjnych.

Przyczyny pogorszenia stanu majątkowego nie są przy tym istotne, mogą wynikać zarówno z sytuacji losowych, np. katastrof naturalnych, jak i z działań samego darczyńcy, np. nieudanych inwestycji.

Pogorszenie sytuacji majątkowej uprawnia darczyńcę do odwołania całej darowizny lub jej części, ale – jak już zostało powiedziane – tylko, gdy darowizna nie została wykonana. Po jej wykonaniu cofnięcie nie jest możliwe. Ustawodawca przewidział jednak obowiązki, które ciążą na obdarowanym, jeśli darczyńca straci swój majątek po dokonaniu darowizny.

Obdarowany musi zapewnić darczyńcy niezbędne środki, których brakuje mu do utrzymania lub dopełnienia obowiązków alimentacyjnych. Jeśli obdarowany chce zostać zwolniony z tego obowiązku, musi zwrócić darczyńcy wartość uzyskanego wzbogacenia, określanego według stanu z dnia, w którym dowiedział się o niedostatku darczyńcy.

Kto może odwołać darowiznę?

Darowiznę może cofnąć zarówno sam darczyńca, jak i jego spadkobiercy, jeśli obdarowany wykazał się wobec darczyńcy rażącą niewdzięcznością. Są oni uprawnieni są do tego, jeśli darczyńca w chwili śmierci miał prawo odwołać darowiznę lub obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia bądź spowodował u niego rozstrój zdrowia skutkujący śmiercią.

Forma odwołania darowizny

Odwołanie darowizny powinno mieć formę pisemnego oświadczenia, które należy złożyć obdarowanemu. Staje się skuteczne, gdy obdarowany otrzyma je w taki sposób, że będzie mógł bez przeszkód zapoznać się z treścią oświadczenia. Można na przykład wysłać je pocztą za potwierdzeniem odbioru.

Podanie przyczyny odwołania darowizny nie jest obligatoryjne.

Darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności można cofnąć tylko w określonym terminie. Jest to rok od dnia, w którym darczyńca (lub jego spadkobierca) dowiedział się o niewdzięczności. Obdarowany ma obowiązek zwrócić to, co otrzymał, jeśli cofnięta została wykonana darowizna.

Zwrot powinien nastąpić w naturze, co oznacza, że trzeba oddać tę konkretną rzecz, która była przedmiotem darowizny. Jednak sąd może także nakazać zwrot wartości darowizny w pieniądzu, po ewentualnym odliczeniu nakładów na przedmiot darowizny, które poniósł obdarowany. Ma to miejsce tylko na żądanie jednej lub obu stron umowy.

Zmiana decyzji

Darowiznę można odwołać, ale darczyńca ma także możliwość zmiany i tej decyzji. Może obdarowanemu przebaczyć niewdzięczność i spowodować wyłączenie skutku odwołania darowizny. Przy przebaczeniu nie obowiązuje określona forma, pisemna czy ustna. Jest ważne zarówno to wyrażone dosłownie, jak i dorozumiane.

Jednocześnie przebaczenie także może zostać cofnięte, a darowizna ponownie odwołana.

Stan na dzień: 12 listopada 2010 roku

Podstawa prawna: Ustawa z 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.)

Joanna Piętowska