Przed nawiązaniem jakiejkolwiek współpracy z pracownikiem pracodawca może podpisać z nim tzw. umową na okres próbny, która jest jedną z umów terminowych. Przeznczenie umowy na okres próbny ma szczególny charakter. Pozwala zminimalizować ryzyko niewłaściwego doboru pracownika, sprawdzić, czy dana osoba jest odpowiednia na oferowane stanowisko.

 

Umowa na okres próbny może poprzedzać umowę o pracę każdego rodzaju, także umowę terminową. Przepisy kodeksu pracy (art. 25 § 2 kp) mówią, że umowa na czas próbny z danym pracownikiem może być zawarta tylko raz w odniesieniu do tego samego stanowiska pracy.

 

Istnieje możliwość przedłużania umowy na okres próbny - na mocy porozumienia stron, jeżeli cel umowy nie został osiągnięty (np. pracownik zachorował). Należy przy tym pamiętać, by czas, na który umowa została zawarta, nie przekroczył ustawowej granicy. Czasu trwania umowy nie można automatycznie przedłużyć o czas przerwy w świadczeniu pracy (zob. uchwała SN z 17.12.1985 r., III PZP 48/85, OSNC Nr 7-8/1986, poz. 115). Jedynie umowa o pracę zawarta z kobietą na okres próbny - przekraczający jeden miesiąc, jeżeli rozwiązywałaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, na mocy ustawy ulega przedłużeniu do dnia porodu (art. 177 § 3 KP).

 

Jest to dopuszczalne jedynie w następujących przypadkach:

Ustalenie, że strony zawarły umowę o pracę na okres próbny, by obejść przepisy prawa, skutkuje unieważnieniem postanowienia określającego rodzaj umowy. A to w konsekwencji prowadzi do tego, że umowę taką uważa się za zawartą na czas nieokreślony, chyba że zgodnym zamiarem stron było zawarcie terminowej umowy o pracę (zob. wyrok SN z 26.8.1999 r., I PKN 215/99, OSNP Nr 24/2000, poz. 890).

 

Jak stwierdza wyrok Sądu Najwyższego: umowy zawierane na okres próbny nie są umowami na czas określony (wyrok SN z 26.8.1999 r., I PKN 215/99, OSNP Nr 24/2000, poz. 890). Tym samym należałoby więc uznać, że umowa taka nie jest objęta zakresem art. 251 kp, wedle którego zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony byłoby równoznaczne z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony. Oczywiście, jeżeli strony wcześniej dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy (dodatkowo pod warunkiem, że przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła jednego miesiąca).

Stan na dzień: 14.10.2010

Podstawa prawna: Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy, Uchwała SN z 17.12.1985 r., III PZP 48/85, OSNC Nr 7-8/1986, poz. 115, Wyrok SN z 26.08.1999 r., I PKN 215/99, OSNP Nr 24/2000, poz. 890,Wyrok SN z 07.02.2001 r., I PKN 229/00, Pr. i Pr Nr 3/2002.