BiznesPlatforma.pl
»Sklodowscy » Reklama » O portalu »Źródła
>Baza wiedzy
Strona główna  >   Baza wiedzy   >   Firma   >   Zarządzanie   >   Zasady amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych - Kompendium
Zasady amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych - Kompendium
Amortyzacja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych stanowi równowartość ich zużycia i jest wliczana w koszty działalności. Zużycie powoduje zmniejszenie wartości środków trwałych i wartości prawnych i niematerialnych. Wyróżnia się jego dwa rodzaje:
· fizyczne – wynikające z używania środka trwałego, zależne od jego rodzaju i jakości, intensywności eksploatacji, obsługi, napraw i remontów;
· ekonomiczne – wynikające z postępu technicznego, który powoduje konieczność wymiany dobrych jeszcze fizycznie obiektów.
 
Metody amortyzacji
Są dwie metody amortyzacji środków trwałych: liniowa i degresywna. Pierwsza z nich, liniowa, polega na dokonywaniu odpisów jednakowej wysokości przez cały okres eksploatacji środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.
 
Metoda degresywna polega na zmniejszaniu wysokości odpisów amortyzacyjnych w kolejnych latach eksploatacji środków trwałych. Jeżeli wysokość ta jest niższa od amortyzacji metodą liniową, należy zmienić sposób naliczania odpisów na liniowy.
 
Podatnik ma swobodę wyboru jednej z metod amortyzacji dla poszczególnych środków trwałych zanim rozpocznie naliczanie odpisów. Raz wybrana metoda musi być konsekwentnie stosowana do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego lub – w przypadku metody degresywnej – do zrównania wysokości odpisów amortyzacyjnych z ich wysokością w amortyzacji liniowej.
 
Środki trwałe – definicja
Środki trwałe to – według definicji ustawodawcy – rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi zasoby jednostki, które jednocześnie są kompletne i zdatne do użytku na potrzeby jednostki, czas ich ekonomicznej użyteczności jest dłuższy niż rok. Wśród środków trwałych wymienia się:
· nieruchomości – budynki, budowle, grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu;
· maszyny, urządzenia;
· środki transportu;
· sprzęt komputerowy – zespół obiektów, czyli komputer, monitor, klawiatura, mysz;
· ulepszenia w obcych środkach trwałych;
· inwentarz żywy.
Środki trwałe można klasyfikować według kilku kryteriów. Z uwagi na pełnione funkcje dzielą się na produkcyjne i nieprodukcyjne. Kryterium sposobu wykorzystania wyróżnia środki trwałe czynne (używane w ramach prowadzonej działalności) i nieczynne (wycofane z używania). Podziału środków trwałych można dokonać według jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa odpowiedzialnych za ich stan i wykorzystanie.
 
Jednak w sprawozdawczości finansowej obowiązuje następujące pogrupowanie środków trwałych:
· grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania);
· budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej;
· urządzenia techniczne i maszyny;
· środki transportu;
· inne środki trwałe.
 
Do ewidencji środków trwałych i wyliczania stawek amortyzacji należy posługiwać się powszechnie przyjętą Klasyfikacją Środków Trwałych. Zasadniczo dzieli ona je na 10 kolejno numerowanych grup:
0 – grunty;
1 – budynki i lokale;
2 – obiekty inżynierii lądowej i wodnej;
3 – kotły i maszyny energetyczne;
4 – maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania;
5 – specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty;
6 – urządzenia techniczne;
7 – środki transportu;
8 – narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie;
9 – inwentarz żywy.
Następnie dzielą się one na podgrupy (oznaczone symbolami dwucyfrowymi), a te na rodzaje obiektów (oznaczone symbolami trzycyfrowymi).
 
Wartości niematerialne i prawne – definicja
Wartości niematerialne i prawne to zaliczane do aktywów trwałych prawa majątkowe nadające się do wykorzystania gospodarczego, przeznaczone na potrzeby jednostki, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok. Amortyzacji podatkowej podlegają:
spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego;
spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego;
prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej;
autorskie lub pokrewne prawa majątkowe;
licencje;
koncesje;
prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych; wartości stanowiące równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how).
Wartość niematerialną i prawną stanowi także nabyta wartość firmy oraz koszty prac rozwojowych.
 
Prawo nie przewiduje możliwości przebudowy, rozbudowy, adaptacji czy modernizacji wartości niematerialnych i prawnych. Nakłady na te działania są uznawane za koszt uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia.
 
Wartość początkowa
W księgach podaje się wartość początkową (brutto) środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w wysokości ceny ich zakupu, kosztów wytworzenia we własnym zakresie, wartości rynkowej (jeśli są darowizną). Środki trwałe (oraz wartości prawne i niematerialne) otrzymane w wyniku przekształceń formy prawnej przedsiębiorstwa mają wartość brutto wynikającą z ksiąg przekazującego (nie wyższą jednak od ich wartości rynkowej). Jednocześnie jest obligatoryjny obowiązek kontynuowania odpisów amortyzacyjnych, biorąc pod uwagę dotychczasowe umorzenie, oraz metody amortyzacji.
 
Wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych z otrzymanego aportem przedsiębiorstwa lub jego części stanowi wysokość określona w ewidencji podmiotu, który ten aport wnosi. Należy kontynuować metodę amortyzacji i uwzględnić ich dotychczasowe umorzenie.
 
Wartość początkowa środka trwałego wzrasta dzięki jego modernizacji (przebudowa, rozbudowa, rekonstrukcja). Wyższa wartość użytkowa oznacza dłuższy czas i niższy koszt eksploatacji, większą zdolność wytwórczą. W takich przypadkach trzeba zaktualizować wycenę środków trwałych. Przeszacowaniu podlega wartości początkowa, ale także umorzenie środka trwałego.
 
Amortyzacja środków trwałych
Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych. Należy to robić od pierwszego miesiąca po tym, w którym wprowadzono je do ewidencji. Okres amortyzacji upływa z końcem tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym środek postawiono w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono jego niedobór.
 
Na sumę odpisów amortyzacyjnych składają się również te odpisy, które nie są kosztami uzyskania przychodów. Odpisów umorzeniowych nie trzeba naliczać co miesiąc, choć można to robić w tym terminie w równych ratach. Można także raz na kwartał lub raz w roku.
 
Stawki amortyzacyjne
Najprościej jest dokonywać amortyzacji metodą liniową, stosując stawki wynikające z wykazu.
 
Podstawowe stawki umorzeniowe najczęściej używanych środków trwałych
Budynki i lokale mieszkalne 1,5 proc.
Budynki niemieszkalne 2,5 proc.
Zespoły komputerowe 30 proc.
Kasy fiskalne 20 proc.
Samochody (osobowe, ciężarowe, autobusy) 20 proc.
Przyczepy i naczepy 14 proc.
Maszyny do robót ziemnych, fundamentowych i budowlanych 20 proc.
Kontenery 18 proc.
Ciągniki 14 proc.
Dla środków trwałych z grup 3–6 Klasyfikacji Środków Trwałych wysokość odpisów amortyzacyjnych wynosi 30 proc. od wartości początkowej w pierwszym roku podatkowym, w którym zostały one wprowadzone do ewidencji.
 
Podatnicy, którzy po raz pierwszy wprowadzają do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych ulepszone lub używane budynki (lokale) mogą ustalić stawkę amortyzacyjną, uwzględniając obligatoryjny czas amortyzacji (40 lat) pomniejszony o okres od oddania nieruchomości do używania do momentu wprowadzenia jej do ewidencji. Tak ustalony czas amortyzacji to co najmniej 10 lat.
 
Mali podatnicy i osoby zakładające własną firmę mogą w danym roku podatkowym jednorazowo dokonać odpisów amortyzacyjnych środków trwałych z grup 3–8 Klasyfikacji Środków Trwałych (oprócz samochodów osobowych), jeśli zostały one wprowadzone do ewidencji. Łączna maksymalna wartość tych odpisów to 50 tys. euro (równowartość w złotych).
 
Nie dotyczy to przedsiębiorców rozpoczynających działalność w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału firm ani osób fizycznych, które wniosły do kapitału zakładowego uprzednio prowadzone przedsiębiorstwo lub składniki jego majątku o wartości 10 tys. euro.
 
Ustalając właściwy moment rozpoczęcia naliczania odpisów amortyzacyjnych dla budynków, należy wziąć pod uwagę ich zdatność do użytku pod względem technicznymi prawnym. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od pierwszego miesiąca następującego po tym, w którym budynek do ewidencji. A żeby można było to zrobić, musi on być zdatny do użytku i kompletny.
 
W przypadku stopniowego oddawania do użytku modernizowanego budynku z naliczaniem amortyzacji należy wstrzymać się do zakończenia prac budowlanych w całym lokalu. Wcześniejsze eksploatowanie jego części nie upoważnia do odpisów umorzeniowych ani umieszczenia budynku w ewidencji. Aby to zrobić, nieruchomość musi być w pełni zdatna do użytku.
 
Część nieruchomości w ewidencji i amortyzacji uwzględnia się wówczas, gdy stanowi ona całość powierzchni należącej do przedsiębiorstwa. Odpisy amortyzacyjne mają wysokość ustaloną na podstawie wartości początkowej nieruchomości odpowiadającej stosunkowi powierzchni firmy do ogólnej powierzchni całego budynku.
 
Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych
Zasady amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych są inne niż w przypadku środków trwałych. Obowiązuje tylko metoda liniowa.
 
Odpisów amortyzacji od wartości niematerialnych i prawnych dokonuje się systematycznie, według planowego rozłożenia ich wartości początkowej na ustalony okres. Naliczanie ich rozpoczyna się od pierwszego miesiąca następującego po tym, w którym wprowadzono je do ewidencji. Odpisy mogą być naliczane w równych ratach miesięcznie lub kwartalnie, albo jednorazowo na koniec roku podatkowego. Odpisy można naliczać do chwili zrównania ich wartości z wartością początkową lub do likwidacji, sprzedania lub stwierdzenia ich niedobór.
 
Do kreślenia czasu amortyzacji i rocznej stawki bierze się pod uwagę okres ekonomicznej użyteczności wartości niematerialnych i prawnych, liczbę zmian, na których się je wykorzystuje, przewidywaną przy likwidacji cenę sprzedaży netto. Ustalając wysokość odpisów amortyzacyjnych, uwzględnia się tempo postępu techniczno-ekonomicznego oraz ograniczenia czasu ich używania. Przedsiębiorcy ustalają stawki amortyzacyjne dla poszczególnych wartości niematerialnych i prawnych na cały okres amortyzacji przed rozpoczęciem dokonywania odpisów amortyzacyjnych.
 
W przypadku wartości niematerialnych i prawnych o niskiej wartości początkowej (cena nabycia do 3,5 tys. zł) można jednorazowo dokonać odpisów amortyzacyjnych lub odnieść je bezpośrednio w koszty.
 
Prawo wyznacza minimalne okresy naliczania odpisów dla wartości niematerialnych i prawnych:
24 miesiące dla licencji (sublicencji) na programy komputerowe i praw autorskich, na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych, czyli stawka amortyzacji nie może być wyższa niż 50 proc.;
36 miesięcy od poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych, czyli stawka amortyzacji nie może być wyższa niż 33,3 proc;
60 miesięcy od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych, czyli stawka amortyzacji nie może być wyższa niż 20 proc.
 
Odpisów amortyzacyjnych od własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej dokonuje się z zastosowaniem 2,5-procentowej rocznej stawki amortyzacyjnej. Okres dokonywania odpisów wynosi co najmniej 40 lat. Jeśli wartość tego prawa określono w sposób uproszczony – przez pomnożenie powierzchni przez 988 zł – roczna stawka amortyzacyjna wynosi 1,5 proc.
Gdy licencja na wyświetlanie filmów oraz emisję programów radiowych i telewizyjnych jest krótsza niż 2 lata (określona w umowie), można naliczać odpisy amortyzacyjne zgodnie z czasem trwania umowy. Zasada ta nie dotyczy jednak pozostałych wartości niematerialnych i prawnych.
 
Stan na dzień: 12 maja 2010 roku
Podstawa prawna: Ustawa o rachunkowości, Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Joanna Piętowska
Ocena:
>Komentarze
Opcja dodawania komentarzy jest zarezerwowana wyłącznie dla zarejestrowanych użytkowników.
Aby się zalogować kliknij.
© WiedzaiFinanse.pl :: powered by multiCMS :: Twoje miejsce - Nasz portal :: Biznes, Ekonomia, Finanse, Dokumenty, Porady, Eksperci :: Projekt i wykonanie BerMar multimedia