Każdej osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę należy się płatny urlop wypoczynkowy, niezależnie od tego, czy umowa jest zawarta na czas określony czy nieokreślony. Pracownicy zatrudnieni z na podstawie umów cywilnoprawnych nie mają natomiast prawa do urlopu.

 

Zasady obliczania wymiaru urlopu wypoczynkowego dla pracowników zatrudnionych na umowę o pracę określa art. 154 §1 Kodeksu pracy. Kluczowy dla długości urlopu jest staż pracy.

 

Osobom zatrudnionym krócej niż 10 lat przysługuje 20 dni wolnego w roku. Natomiast dla osób ze stażem pracy równym lub przekraczającym 10 lat –26 dni w roku. Okres zatrudnienia należy zsumować ze wszystkich poprzednich miejsc pracy pracownika, bez względu na przerwy w zatrudnieniu.

 

Osoby pracujące w zawodach nauczyciela, sędziego, policjanta, strażaka, a także inwalidzi i niepełnosprawni mają prawo do urlopu dłuższego niż 26 dni wolnych w roku.

 

Staż pracy stanowią także lata nauki. Ukończenie zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej daje staż pracy równy czasowi trwania nauki, jednak nie dłuższy niż 3 lata. Średnia szkoła zawodowa uprawnia do wyliczenia stażu pracy jako czasu trwania nauki przewidzianego programem nauczania, ale nie więcej niż 5 lat. Tyle samo, czyli 5 lat, trwa staż pracy absolwentów szkół zasadniczych, którzy ukończyli także średnią szkołę zawodową. Szkoła średnia ogólnokształcąca daje staż pracy 4 lata, szkoła policealna – 6 lat, a studia, zarówno magisterskie, jak i licencjackie, dają 8-letni staż pracy.

 

Uwaga! Okres nauki np. ze szkoły średniej i studiów nie sumuje się. Należy wybierać jeden – bardziej korzystny. Gdy pracownik jednocześnie uczył się i pracował, do wyliczenia urlopu należy wziąć pod uwagę albo okres nauki, albo zatrudnienia – bardziej korzystny.

 

Wymiar urlopu wylicza się proporcjonalnie do liczby przepracowanych miesięcy oraz przysługującego pracownikowi wolnego. W praktyce wygląda to tak, że pracownik z każdym kolejnym miesiącem zdobywa 1/12 rocznego wymiaru urlopu.

 

Przy zmianie pracy w ciągu roku urlop jest proporcjonalnie dzielony między pracodawców. W związku z tym gdy pracownikowi w okresie wypowiedzenia przysługują jakieś dni wolne, pracodawca musi albo wypłacić mu ekwiwalent za niewykorzystany urlop, albo udzielić przysługującą liczbę dni urlopu.

 

Przy obliczaniu urlopu dla pracownika zatrudnionego na niepełny etat lub więcej niż jeden etat obowiązuje zasada proporcjonalności. Np. osoba zatrudniona na pół etatu ma prawo do połowy rocznego czasu urlopu, zaś zatrudnionej na etat w dwóch miejscach w każdym z nich przysługuje urlop zgodnie ze stażem pracy, u każdego pracodawcy 20 lub 26 dni.

 

Pracownikom tymczasowym także należy się urlop, jeśli okres trwania umowy nie jest krótszy niż jeden miesiąc. Pracownik tymczasowy nabywa prawo do 2 dni wolnego za każdy miesiąc, przy czym nie ma tu znaczenia wielkość etatu. Natomiast gdy okres zatrudnienia przekroczy pół roku, pracownik zyskuje prawo do urlopu na żądanie.

 

Pracownik młodociany to osoba, która ukończyła 16 lat, ale nie jest jeszcze pełnoletnia. Dla niej wymiar urlopu należy obliczyć nieco inaczej. Mianowicie, gdy staż pracy przekroczy pół roku, pracownikowi młodocianemu przysługuje 12 dni urlopu, natomiast po roku pracy – 26 dni.

 

Pracodawcy powinni pamiętać jednocześnie, że mają obowiązek udzielenia pracownikowi młodocianemu, jeśli jest uczniem, wolnego podczas ferii, nawet gdy pracuje krócej niż pół roku (wtedy urlop przysługuje na poczet przyszłego).

 

Dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym przysługuje osobom o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności . Pracownik nie ma do niego prawa, jeśli ma już zagwarantowany urlop przekraczający 26 dni roboczych.

 

Pracownikom z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności przysługuje także płatne zwolnienie od pracy, obliczane jako pieniężną równowartość za urlop wypoczynkowy. Powinno ono być wykorzystane w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym. Suma urlopu dodatkowego i zwolnienia od pracy, by uczestniczyć w turnusach rehabilitacyjnych, nie może przekroczyć 21 dni roboczych.

 

 

Stan na dzień: 5 listopada 2010 roku

Podstawa prawna: Ustawa Kodeks pracy